Big Brother aka Sick Endemol

Eergisteren werd de medical reality show “24 uur tussen leven en dood” vervroegd uitgezonden door RTL4. Ze wilden het publiek laten zien dat het programma integer was gemaakt, zo hadden ze in Nieuwsuur laten weten. Binnen 24 uur bevonden Eyeworks, RTL4 en VUmc zichzelf ineens “tussen leven en dood”.

Persoonlijk vond ik het format sterk leunend over de grens van goed fatsoen en ik ben dan ook blij dat het programma van de buis is. In mijn blog gisteren noemde ik het al Sick Brother. En dat deed me terugdenken aan 1999 toen Endemol de reality soap “Big Brother” voor het eerst uitzond.

Big BrotherLevendig herinner ik me nog de gesprekken met vrienden en kennissen over de sterk neerwaarts glijdende schaal van normen en waarden, waarvan “Big Brother” de exponent leek te zijn. In één van die gesprekken noemde iemand het “Sick Brother” en daarop werd door alle aanwezigen instemmend geknikt.

Thuisgekomen registreerde ik de domeinnaam SickBrother.nl en nam me voor een parodie-website te maken op het gewraakte programma. De site werd in korte tijd een hit en het gastenboek stond binnen een paar dagen barstensvol. Maar toen het format “Big Brother” de enorme kritieken gewoon leek te overleven, vond ik het welletjes en verloor de site mijn aandacht.

En nu was er dan “24 uur tussen leven en dood”. Massaal viel Nederland in de social media over de makers van het programma heen. Versterkt door goed journalistiek werk van de traditionele media was het format binnen 24 uur, na maanden van voorbereidingen, ter ziele.

Wat mogelijk meespeelde in de opinievorming was de getoonde integriteit van de media rond prins Friso. En net die dag bereikte zijn gezondheid een dieptepunt. In die zin had RTL geen dommer moment kunnen uitkiezen om de publieke opinie te toetsen (lees: tarten) rond medisch ethisch normbesef.

En dan vraag ik me af: wat als “Big Brother” destijds ook zo’n dwingende lading kritiek over zich uitgestort had gekregen, was Endemol dan ooit uitgegroeid naar een miljardenorganisatie? En zou John de Mol ook zonder “Big Brother” de meeste succesvolle media ondernemer van Nederland zijn geworden? En zal het falen van “24 uur” straks het breekpunt blijken in de carriëre van “Arnie” Oelemans? De antwoorden lijken me niet zo moeilijk.

De sociale media heeft in het geval van “24 uur” gewerkt als het collectief geweten van de maatschappij en dat doet me deugd. Geld verdienen door individuen te verleiden tot de verkwanseling van hun eigen privacy wordt niet meer getollereerd.

Althans, dit keer niet. Want ze zullen het blijven proberen. Het vooruitzicht van een “Big Endemol” blijft immers lonken. Nu ik erover nadenk .. de woordspeling “Sick Endemol” doet het zelfs beter, gezien de schuld van 2,8 miljard Euro.

Advertenties

Trauma en sensatie

De diepbezorgde blikken van de elkaar innige omhelzende leden van het Koningshuis stromen al dagen via de media ook onze huiskamer binnen. Een week geleden maakte een sneeuwlawine van prins Johan Friso ineens wereldnieuws en van Lech tijdelijk hèt episch medisch centrum.

Gisteravond zond Eyeworks van Reinout Oerlemans, de new boy wonder van de mediawereld, twee weken eerder dan gepland de medical reality show “24 uur tussen leven & dood” uit op RTL4. De reacties uit de medische wereld waren vooraf terecht verbolgen.

Vanuit 35 grotendeels verborgen opgestelde camera’s speuren de medewerkers van Eyeworks opafgebroken naar geschikte drama’s in de spoedeisende hulp van het VUmc om een zo smakelijk mogelijke dis van bloed en wanhoop op te kunnen dienen. Hoegenaamd ter lering, maar overduidelijk ter vermaak.

Bizar, onsmakelijk en zo bleek gisteren tijdens de uitzending van Nieuwsuur ook ver over de rand van de medisch ethische normen. Elmer Mulder, voorzitter van de raad van bestuur van het VUmc was gisteren zelfs enige tijd sprakeloos, toen Marielle Tweebeeke hem confronteerde met meer dan één geval van patienten, die vooraf niet waren geïnformeerd over de filmactiviteiten.

Closeup 24 uurZo lieten de beelden van “24 uur” eerder die avond een man zien die keihard geschept was op zijn scooter. Volledig verward, hoofd in een nekkraag, ogen zo groot als tennisballen (overduidelijk van de angst) en hevig bloedend in het gezicht. De camera’s zoemen in om die angst nog maar eens flink te benadrukken. En ik denk: heeft dié man vooraf bewust toestemming verleend?! Ik voel me een voyeur. Wat een Godvergeten misselijkmakende televisie!

Niet geheel vreemd dat Geenstijl vandaag met een meer dan passende reactie kwam: “Brekend: Eyeworks filmt overlijden Friso“. Het vat het krankzinnige gebeuren van afgelopen week prachtig samen.

Dit gaat voorbij aan Big Brother .. dit is Sick Brother!

Update 24 februari 2012 17:59 – VUmc trekt zich terug. Einde 24 uur!

Een rookpluim als stille getuige

Het was ijs-en-ijs koud in de binnenstad van Hilversum. Het restaurant waar we hadden afgesproken was dan ook nagenoeg leeg. Een zweem van massala, tamarinde en nootmuskaat waadde zich steels door de opvallend sfeervol ingerichte ruimte.

Buiten zochten de inzittenden van een zwarte BMW moeizaam naar een plek om te parkeren. Ik besloot ze tegemoet te lopen, trok mijn leren jas over mijn overhemd en liep naar buiten. De rillingen drongen diep door in mijn lijf. Al snel trof ik onze gasten aan en samen liepen we terug de warmte in.

Tijdens het voorgerecht verhalen we over het alledaagse, zoals je doet als je elkaar nog niet zo goed kent. Bij het hoofdgerecht werd de sfeer losser en lieten we ons gevieren door de gastheer meenemen naar Oosterse oorden.

De eigenaar van het etablissement bleek overigens een groot fan van Senna. Maar na het tragische ongeluk in 1994 had hij de autosport de nek toegekeerd. Die avond sprak hij echter met fonkelende ogen over die fantastische coureur en genoot hij met volle teugen van ons gezelschap.

Na het eten liepen we gezamelijk naar de parkeergarage. Ik haalde mijn parkeerkaart tevoorschijn en bereidde me voor om af te rekenen. “Ik betaal nooit in een parking”, hoorde ik stellig achter me zeggen. Ik moest lachen en samen lopen we het trapje af de kille ruimte in. “Ik volg je wel”, roept hij nog na, “rij maar voor me uit tot de slagboom, ik rij er direct achteraan”.

Bij de slagbomen kies ik voor de rechterlaan. Links was vlotter, maar ik miste net de draai. In een glimp zie ik hoe de BMW kwiek aankleeft bij een Landrover. Boven aangekomen zie ik in de verte net nog een remlicht oplichten. Verderop hangt een rookpluim als een stille getuige boven het bevroren wegdek.

Mijn vrouw kijkt me begripvol aan, ik schakel de CD-speler in en samen luisteren we naar de warme klanten van Il Divo. De kans dat we Tom Coronel en Racing Pien één seconde konden voorblijven was tè mooi.

“Time To Say Goodbye”, klinkt het vol uit de speakers ..

Ga niet langs Start. U ontvangt geen dividend!

Vanmorgen op de radio gaf ik een toelichting op het gebruik van Twitter en andere sociale media bij de verspreiding van nieuws. Normaliter bespreek ik ook een gadget. Bij terugkomst op kantoor werd ik gebeld door een bevriende ondernemer die het niet meer kon bolwerken en de handdoek in de ring gooide. Ruim in de vijftig, met hart-en-ziel jarenlang geploeterd voor weinig. Wat rest is de bijstand en een periode van 5 jaar schuldsanering. Keihard!

Sociale armoede
Misschien was het deze combinatie (sociaal, gadgets en opgeven) die me vanmiddag even teveel werd. Want is het niet een archetype van sociale ‘armoede’ dat we ons enerzijds suf kopen aan zinloze gadgets en anderzijds hardwerkende ondernemers keihard de stront in laten zakken?

Vangnet
Ik ben misschien een a-typische neoliberaal: in de zin dat ik geloof in een vrije markteconomie met gelijke kansen voor iedereen, maar niet zonder een rechtvaardig sociaal vangnet. Wie nu als ondernemer struikelt, krijgt niets.

Geen dividend
Dat vooruitzicht ‘de angst voor het niets’ vormt de onbewuste drijfveer om te blijven knokken als het tegenzit. Prachtig. Maar als het niet lukt, dan rest een graf zonder praal. De Monopoly kaart is genadeloos: “Ga niet meer langs Start. U ontvangt géén dividend”.

Kanjers
Als je dan leest dat van de ruim 700.000 ZZP’ers er ca. 200.000 mannen en vrouwen onder het minumum (armoedegrens) leeft, dan kun je toch niet anders dan een diep-diep-diep respect opbrengen voor die kanjers!

Moet je je overigens eens voorstellen wat er gebeurt als die zo-goed-als-verdrinkende ZZP’ers en kleine ondernemers zich massaal voor een uitkering gaan aanmelden? We zouden met z’n allen over de rand van de afgrond denderen.

Collectieve regeling
Mijn pleidooi hier is dan ook om ondernemers een rechtvaardig sociaal vangnet te bieden, gelijkwaardig aan dat van werknemers. Dat hoeft niet persé vanuit de overheid. Het kan ook prima collectief. Bijvoorbeeld in de vorm van een fonds, waarin je als ondernemer iedere maand een bedrag stort. Als je inkomen dan wegvalt, al dan niet na een gedwongen bedrijfsbeëindiging, dan zorgt dat fonds voor een aanvulling op de bijstand voor bijv. de eerste 6 maanden.

Borgstelling
Nog beter is om de gedwongen bedrijfsbeëindiging te helpen voorkomen. We hebben daarvoor al de Borgstellingsregeling BMKB, maar de aanvraag verloopt erg stroef en banken blijken buitengewoon terughoudend.

Onrechtvaardig
Ondernemers hoeven niet gepamperd te worden: we houden niet snel ons handje op. Maar de val na het ondernemen is nu onrechtvaardig groot.

De afbeelding is een kaart uit de Tarrot en stelt de Hanged Man voor. Het is een teken van een volledig overgave aan de buitenwereld, zonder verwachting, zonder doel, zonder controle. Het absolute drama voor een ondernemer dus.

De huisfluisteraar – modegril of meer?

Er wordt wat afgefluisterd de laatste jaren: paardenfluisteraars, bomenfluisteraars, hondenfluisteraars en babyfluisteraars. Allen beweren het vermogen te hebben iets bijzonders te voelen en terug te kunnen vertalen naar onze menselijke maat. Maar waar het om levende wezens of bomen gaat kan ik me er nog iets bij voorstellen, maar huizen? En dat is nu juist hetgeen Patricia de Groot zegt te kunnen: ze voelt aan waarom een huis wel of niet verkocht kan worden. Een huisfluisteraar dus.

Twitter
HUIS IN DE KIJKERNu ben ik een paar maanden geleden gestart met het twitter-account @huisindekijker. Het account blijkt erg succesvol in het onder de aandacht brengen van te koop staande woningen. Het logo van HUIS IN DE KIJKER bevat een glimlach en dat is bewust zo gekozen: je huis hoort je veiligste, gezelligste en mooiste plekje op aarde te zijn. Daar hoort een glimlach bij. Ik geloof dan ook stellig dat dat logo een deel van het succes van het twitteraccount verklaart.

Feng Shui
Chinezen hoef je niets wijs te maken over een ‘gevoel’ in een huis: met Feng Shui worden huizen ingericht volgens een strakke leer, waarbij de Qi-energie met behulp van zorgvuldig geplaatste objecten optimaal door het huis dient te vloeien. Bijvoorbeeld om de vergaring van rijkdom of kennis te bevorderen. Vind ervan wat je wilt, ik wil niemand overtuigen.

Onze eigen zoektocht
Toen ik een paar weken geleden voor het eerst hoorde over de huisfluisteraar via Ingrid Claasen (ze werkt o.a. voor Patricia), moest ik terugdenken aan onze eigen zoektocht naar een nieuwe woning – een paar jaar geleden. Van de in totaal 50 huizen die we bekeken hebben, hadden we bij een aantal een ronduit náár gevoel. En volgens de makelaar waren we niet de enigen, ook al kon niemand ons precies uitleggen waarom dat gevoel er bij dat huis was.

Schreeuw om liefde
Volgens mijn vrouw, die op slag verliefd was op de woning die we uiteindelijk kochten, “schreeuwde het huis om liefde”, terwijl ik juist een enorme onrust ervaarde. De makelaar begreep er niets van: het huis was prachtig (ontworpen door Jan des Bouvrie) en zeer scherp geprijsd. Kijkers genoeg, maar niemand die een bod deed.

Figuur in de muur
We kochten het uiteindelijk net voor de veiling uit. We hebben daarna het hele huis onderhanden genomen, van boven tot beneden. Achter een beroerd geplaatste gashaard (volgens Feng Shui) troffen we een ingebrande figuur in de muur aan die verrekte veel leek op een mens! Zou dit de aanstichter zijn geweest van de financiële en huwelijkse ellende van de vorige bewoners? We zullen het nooit weten, maar het verhaal doet het altijd goed bij de nieuwe open haard. Die door ons uiteraard geheel volgens Feng Shui op een andere plaats in het huis is geplaatst.

Heerlijke sfeer
Mensen die nu ons huis binnenkomen geven aan dat er een heerlijke, warme, huiselijke sfeer hangt. Zo voelen wij het ook. En we zijn ervan overtuigd dat we ons huis straks met een flinke winst kunnen verkopen. Maar wel pas als wij eraan toe zijn om het te verkopen.

Energie voelen
Het ‘voelen’ van een huis is ons dus niet vreemd. Het lijkt me dan ook niet onwaarschijnlijk dat de mensen die in een huis wonen of gewoond hebben iets van een energie achterlaten. En als helderzienden die energie kunnen voelen, zoals wij dat zelf ook voelden, dan lijkt me dat een prachtige gave. Ik heb geen idee of Patricia kan wat ze zegt te kunnen, maar ik weet inmiddels wel, dat er meer is tussen hemel en aarde ..

Ophef over de Almere App

Als co-presentator van het programma De Digitale Media werd mij maandagochtend door de redactie van Omroep Flevoland om mijn mening gevraagd over de ‘vrijheden’ die de AlmereApp zich bij installatie op een smartphone toeëigend.

Volgens Marco Penninkhof zijn die rechten te algemeen en geven ze de Gemeente Almere (en/of de applicatieontwikkelaar) de mogelijkheid om informatie van gebruikers (burgers) op te slaan, in te zien en zelfs te wijzigen. Heeft hij een valide punt?

Wat is de AlmereApp?
Het is een digitale versie van de Gemeentegids, aangevuld met agenda- en nieuwsberichten van de Gemeente. De App is ontwikkeld voor smartphones (Apple iPhones en Google/Android smartphones). Op het eerste gezicht een mooi initiatief van een vooruitstrevende gemeente. Maar misschien wel iets tè vooruitstrevend ..

Machtigingen
Bij de installatie van de AlmereApp krijg je op Google/Android smartphones vooraf te zien welke rechten de applicatie dient te krijgen:

  • Uw locatie
  • Volledige Internettoegang
  • Contactgegevens lezen/opslaan
  • Inhoud van USB-opslag wijzigen/verwijderen

Bij de installatie op een iPhone is helaas niet te zien welke machtigingen je aan de AlmereApp geeft, maar het lijkt voor de hand liggend dat die identiek zijn. Laten we de machtigingen eens afzonderlijk bekijken.

Uw locatie
De meeste smartphones hebben een GPS aan boord. De AlmereApp speelt hierop in door je GPS uit te lezen en je te helpen bij het vinden van de dichtsbijzijnde fietsenstalling of gezondheidscentrum. Zondermeer handig, maar de applicatie moet dan wel het recht hebben je GPS data uit te lezen.

Maar wat als je dat nou niet wilt? Want diezelfde data kan ook verzameld worden om je gang door de stad in kaart te brengen. Of om vast te stellen dat je wel erg vaak ’s nachts op een andere locatie bent, terwijl je aangeeft niet samen te wonen. Afijn, bedenk het maar: de sociale dienst, belastingdienst, etc. Ze zullen je dankbaar zijn. Ik zeg niet dat het gebeurt .. maar het kán met die machtiging.

Volledige Internettoegang
De AlmereApp biedt informatie over bakkendagen en faciliteiten ‘om me heen’. Om die informatie af te stemmen op de gebruiker zullen gegevens moeten worden verstuurd naar en opgehaald worden van de Appserver en hiervoor is internettoegang nodig.

Maar welke informatie stuurt de applicatie naar de Appserver? In principe kan dat je hele adressenboek zijn, al je belgegevens, etc. Dat wil niet zeggen dat het gebeurt, maar het kán.

Contactgegevens lezen/opslaan
Stel je vind via ‘om me heen’ het dichtsbijzijnde gezondheidscentrum. Dan biedt de AlmereApp je de mogelijkheid de contactgegevens direct weg te schrijven naar je adressenboek. Voor zover mij bekend gaat het alleen om adresgegevens en bijvoorbeeld niet om het telefoonnummer. Vreemd, want die info is wel beschikbaar.

Maar met deze machtiging kan de applicatie dus al je relatiegegevens bekijken, downloaden en desgewenst wijzigen. Dat mogen meer applicaties, maar het gaat hier wel om een overheidsinstelling. Met deze machtiging vraag ik me ook af of de Gemeente Almere niet in strijd handelt met de regels van het College bescherming persoonsgegevens (CBP). Nogmaals, het privacy statement biedt geen duidelijkheid.

Inhoud van USB opslag wijzigen/verwijderen
De applicatie moet geïnstalleerd worden op je smartphone. Als je ervoor kiest om de AlmereApp op een SD-kaart of USB-opslag te installeren, dan zal de applicatie rechten moeten krijgen om te lezen/schrijven naar die kaart/opslag. Ook als de Appserver data doorgeeft, die op de gebruiker is afgestemd, zal er naar die kaart/opslag moeten worden weggeschreven.

Ook kun je je postcode en huisnummer ingeven om de ophaaldagen voor de afvalbakken te bekijken. De AlmereApp slaat die gegevens in de smartphone op.

En niet te vergeten je contactgegevens. Als je die standaard opslaat op je SD-kaart of USB-opslag, dan zal de AlmereApp die gegevens daar moeten kunnen lezen/schrijven.

Maar het recht om te lezen/schrijven naar de SD-kaart of USB-opslag geeft de applicatie veel meer rechten dan nodig is. Voor het ophalen van de ophaaldagen van de afvalbakken kan je de gebruiker vragen om iedere keer opnieuw postcode en huisnummer weer te geven, zonder dat je die gegevens hoeft op te slaan.

Alternatief
Dat de applicatie veel handige functies biedt is overduidelijk, maar helaas begeeft de Gemeente Almere zich met de benodigde machtigingen op zeer glad ijs. Het ontbreken van een volwaardig privacy statement en onduidelijkheid over het waarom van de machtigingen rechtvaardigt mijn inziens de ontstane ophef.

Tegelijk is dit een mooi leermoment. Burgers zijn niet zomaar gebruikers. En de Gemeente en haar diensten op je smartphone binnenhalen opent deuren die je misschien liever gesloten laat. Het was slimmer geweest als de Gemeente had gekozen voor een opt-in beleid, waarbij de gebruiker voor iedere machtiging apart toestemming geeft. Dit werkt uiteraard alleen als je precies uitlegt waar je die machtiging voor nodig hebt en op welke manier je die machtiging gebruikt. En belangrijker nog, wat je er NIET mee doet. Daarnaast is de integriteit van de Gemeente Almere is geen vanzelfsprekendheid, die moet je borgen in een privacy statement!

Conclusie
Het valt niet mee om enerzijds een mooie applicatie te ontwikkelen – met allerlei handige functies – en tegelijkertijd oog te hebben voor de privacy van de burgers. Met de lancering van de AlmereApp (en de lauwe reactie vanuit de Gemeente) is duidelijk dat Almere zich niet bewust is van de privacy-inbreuken die deze applicatie in potentie heeft. Nogmaals, ik zeg niet dat de Gemeente Almere uit is op inbreuken, maar ze heeft er wel de ideale omgeving voor gecreëerd. Ik ga dan ook mee met de aanbeveling van Brenno de Winter om de applicatie voorlopig niet te installeren.

Update: Gemeente past AlmereApp (deels) aan.